Onbekend of de €8,5 miljard van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) iets hebben opgeleverd
Vrij snel nadat scholen hun deuren moesten sluiten in verband met de Corona-epidemie, stelde onderwijsminister Slob het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) in werking. Daaraan gekoppeld was een ongeëvenaard budget van €8,5 miljard, bestemd voor scholen om daarmee mogelijk opgelopen achterstanden weg te werken. Er golden twee voorwaarden: geld moest besteed worden aan zogenaamde evidence-based interventies (waarvan de effectiviteit wetenschappelijk was aangetoond), en geld dat niet binnen twee jaar was besteed, moest worden terugbetaald.
Slob werd van alle kanten gewaarschuwd niet overhaast te werk te gaan, eerst goed na te denken, consequenties te overdenken, en een gedegen plan te maken, waarin hij verder keek dan vandaag. Helaas deed hij daar weinig mee. Onlangs zijn enkele slotevaluaties van het NPO verschenen. Wat kunnen we concluderen en leren?
Eigenlijk niets. Er is gevraagd naar de mening en ervaringen van de scholen. Die waren in het algemeen wel tevreden met de zakken geld (tonnen tot miljoenen per school) die ze hadden ontvangen en vrijelijk konden besteden. Maar waar dat geld allemaal aan gespendeerd was en aan wie, en of dat nu ook de leerlingen waren die het het hardst nodig hadden, blijft in het midden. Er is ook gekeken naar enkele cognitieve en niet-cognitieve uitkomstmaten bij leerlingen, voor, tijdens, en na de pandemie. Die zitten nog (steeds) niet op het niveau van vóór de pandemie, zeker niet wat betreft de niet-cognitieve maten. Maar of de ontwikkeling daarvan iets te maken had met de schoolsluitingen kon niet worden onderzocht, laat staan aangetoond. Evenmin kon er worden onderzocht, respectievelijk aangetoond, dat er een verband is tussen de enorme extra budgetten, de gekozen interventies, en de scores op de uitkomstmaten. Er is geen enkel bewijs dat die miljardeninvestering iets heeft opgeleverd. Precies waarvoor de critici in het begin al hadden gewaarschuwd. Dus weggegooid geld? We weten het gewoonweg niet.
Overigens staat Nederland hierin niet alleen. In andere Europese landen weten ze het ook niet. Schrale troost dus? Dat valt te bezien. Nederland was het land waar verreweg het meeste werd geïnvesteerd, liefst €2.795 per leerling. In alle andere landen was dat fors minder. In Vlaanderen, bijvoorbeeld, werd slechts €486 per leerling geïnvesteerd, en in Wallonië niet meer dan een schamele €44. Er zijn echter absoluut geen tekenen dat de Belgische kinderen het nu slechter doen dan de Nederlandse – in tegendeel (zie PISA: Meelissen e.a., 2023). Dat zegt misschien genoeg. Maar het doet ook mijn hoofd (opnieuw) schudden.
Het artikel waarop bovenstaande is gebaseerd kan worden gedownload door hier te klikken.
Geert Driessen (2026). Evidence-based educational interventions as the solution to learning gaps caused by the COVID-19 pandemic? Research on Preschool and Primary Education, 4(1), 57-74. https://doi.org/10.55976/dma.42026152657-74